Οι θαλάσσιες λεωφόροι αποσκοπούν στη δημιουργία ενός περιορισμένου αριθμού νέων, τακτικών, συχνών, διεθνών θαλάσσιων συνδέσεων, που θα επιτρέψουν την άρση της απομόνωσης λόγω φυσικών εμποδίων, την αντιμετώπιση της συμφόρησης του χερσαίου Δικτύου, καθώς επίσης και την καλύτερη σύνδεση νησιωτικών ή περιφερειακών Κρατών- Μελών. Περιλαμβάνουν ένα σύνολο υποδομών και διαδικασιών, όπως λιμενικές εγκαταστάσεις, εκβάθυνση λιμένων, συστήματα οργανωτικής υποστήριξης συνδυασμένων μεταφορών, διοικητικές και τελωνειακές διαδικασίες, διαδικασίες αναβάθμισης της ασφάλειας και προστασίας των εγκαταστάσεων, υποδομές για την διασφάλιση της προσβασιμότητας των λιμενικών εγκαταστάσεων, τόσο από ξηράς όσο και δια θαλάσσης.
Περιγραφή των δραστηριοτήτων και των κύριων στόχων του έργου
Μετά από τη χορήγηση κοινοτικής χρηματοδοτικής ενίσχυσης για τα έργα κοινού ενδιαφέροντος στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων υποδομών μεταφορών και στο πλαίσιο του ετήσιου προγραμματισμού μεταφορών (ΔΕΔ-Μ), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει χορηγήσει μια σύμβαση (2005-GR-90701-S) σύμφωνα με την Απόφαση C(2006)6456 της Επιτροπής, για το πρόγραμμα «Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης Θαλάσσιων Διαδρόμων στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου» στο Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας της Ελληνικής Δημοκρατίας, στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών της Ιταλικής Δημοκρατίας, στο Υπουργείο Μεταφορών της Δημοκρατίας της Σλοβενίας, στη Λιμενική Αρχή της Κύπρου, και στην Αρχή Θαλάσσιων Μεταφορών Μάλτας.
Ο προσδιορισμός των Θαλάσσιων Διαδρόμων για τη νοτιοανατολική Μεσόγειο θα υλοποιηθεί με τις προδιαγραφές και απαιτήσεις που έχουν τεθεί στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα Μεταφορών (ΔΔΜ). Συνεπώς, την διεξαγωγή του έργου θα αναλάβει κοινοπραξία εταιριών η οποία θα έχει την κατάλληλη εμπειρία, γνώση και υποστήριξη κάθε κράτους που συμμετέχει στο έργο αντίστοιχα. Το έργο θα ανατεθεί με μια ενιαία σύμβαση στην κοινοπραξία.
Τα ζητήματα που αναλύονται στη μελέτη παρουσιάζονται κατωτέρω υπό μορφή Πακέτων Εργασίας και είναι:
ΠΕ1: Διαχείριση Εκπόνησης Έργου
Κύριο συντονιστής του έργου θα είναι η Ελλάδα. Βασικά αντικείμενα του ΠΕ1 είναι η εξασφάλιση της ομαλής διεξαγωγής των εργασιών του έργου σύμφωνα με τους τεχνικούς, χρονικούς και οικονομικούς όρους της σύμβασης, η προστασία του επιστημονικού περιεχομένου των αποτελεσμάτων και των συναντήσεων εργασίας του έργου, η συνεργασία με κατάλληλους εμπειρογνώμονες και χρήστες και η σωστή διαχείριση της χρηματοδότησης. Επιπλέον στόχο θα αποτελέσει η δημιουργία Οργανωτικής Επιτροπής η οποία θα ενεργεί ως όργανο λήψης αποφάσεων και θα είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του έργου. Η Οργανωτική Επιτροπή θα είναι επίσης υπεύθυνη για την τακτική ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την πρόοδο του έργου.
Τα παραδοτέα το ΠΕ1 είναι εκθέσεις προόδου σε ταχτικά διαστήματα, τα πρακτικά των συνεδρίων και συναντήσεων εργασίας και τα πρακτικά του συνεδρίου που θα έχει ως σκοπό την ενημέρωση των ενδιαφερόμενων συμβαλλόμενων μερών και η τελική έκθεση.
ΠΕ2: Προσδιορισμός πιθανών Θαλάσσιων Διαδρόμων στην περιοχή
Οι κύριες δραστηριότητες του ΠΕ2 είναι η ανασκόπηση και ανάλυση του υφιστάμενου συστήματος μεταφορών της περιοχής και αυτού μεταξύ των συμμετεχόντων χωρών. Η ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων προσδιορισμό των δυσχερειών που υπάρχουν στο μεταφορικό σύστημα, ελλείψεις στις μεταφορικές συνδέσεις και προσδιορισμός αναγκών και προτεραιοτήτων για την υποδομή και τις υπηρεσίες. Ο στόχος είναι να προσδιοριστούν οι Θαλάσσιοι Διάδρομοι λαμβάνοντας υπόψη προηγούμενες δράσεις μεταφορικών συνδέσεων και υπηρεσιών. Τα παραπάνω θα αναλυθούν και θα αξιολογηθούν μέσω προσδιορισμένων ποιοτικών δεικτών για να καθορίσουν το βέλτιστο επίπεδο λειτουργίας των πιθανών Θαλάσσιων Λεωφόρων. Στη συνέχεια θα αναλυθούν τεχνολογίες όπως ITS, προκειμένου να αυξηθεί η αποδοτικότητα στις μεταφορές και στον τομέα εμπορικών συναλλαγών της περιοχής. Τελικός στόχος είναι ο προσδιορισμός των απαραίτητων για την πραγματοποίηση των Θαλάσσιων Διαδρόμων, έργων μέσω ανακοίνωσης πρόσκλησης για υποβολή προτάσεων σε αντιστοιχία με το Άρθρο 1(8) της Απόφασης υπ’ αρ.884/2004/EC .
Τα παραδοτέα του ΠΕ2 είναι τα εξής: 1) παραδοτέο που θα επικεντρώνεται στην υφιστάμενη κατάσταση της μεταφορικής αλυσίδας στην περιοχή, παραδοτέο που θα αναφέρεται στις ανάγκες και προτεραιότητες στις μεταφορικές υποδομές και υπηρεσίες, 2) πρόσκληση υποβολής προτάσεων, 3) παραδοτέο σχετικά με την αξιολόγηση της πρόσκλησης και 4) παραδοτέο σχετικά με τον προσδιορισμό έργων για την ανάπτυξη Θαλάσσιων Διαδρόμων στην περιοχή.
ΠΕ3: Στρατηγικός Σχεδιασμός Ανατολικής Μεσογείου και εκ των προτέρων αξιολόγηση των έργων
Το ΠΕ3 επικεντρώνεται στα έργα που έχουν ήδη προσδιοριστεί από το ΠΕ2 και παρουσιάζει μια πρώτη εκτίμηση δαπανών. Στη συνέχεια πραγματοποιείται εκ των προτέρων αξιολόγηση όπου χρησιμοποιείται πολυ-κριτηριακή ανάλυση για να συγκρίνει και να αξιολογήσει τα προσδιορισμένα έργα, σύμφωνα με την κοινωνικοοικονομική επιστροφή της επένδυσης, λειτουργία και συνοχή του δικτύου, θέματα στρατηγικής/πολιτικής που προκύπτουν στη κάθε χώρα σχετικά με την άμεση και έμμεση πρόσβαση στο δίκτυο. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της εκ των προτέρων αξιολόγησης, θα πραγματοποιηθεί κατηγοριοποίηση των έργων, με ανάλυση μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης στρατηγικής επένδυσης, ώστε να προκύψουν τα εναλλακτικά σενάρια εφαρμογής. Με βάση τα σενάρια/φάσεις εφαρμογής που θα προκύψουν, θα πραγματοποιηθεί υπολογισμός των δαπανών εφαρμογής για κάθε έργο.
Το παραδοτέο του ΠΕ3 είναι ο στρατηγικός σχεδιασμός των Θαλάσσιων Διαδρόμων στην ανατολική Μεσόγειο, που θα περιλαμβάνει την περιγραφή των πιθανών σεναρίων, την αξιολόγηση των κοινωνικοοικονομικών και περιβαλλοντικών τους επιδράσεων, τα αποτελέσματα της εκ των προτέρων αξιολόγησης και η παρουσίαση των έργων για πιλοτική εφαρμογή.
ΠΕ4: Επενδύσεις και χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των επιλεγόμενων έργων
Το ΠΕ4 παρουσιάζει τον λεπτομερή οικονομικό και χρονικό σχεδιασμό για κάθε επιλέξιμο έργο χωριστά. Επιπλέον, προσδιορίζονται μακροπρόθεσμα οι απαραίτητες τεχνικές, θεσμικές και εμπορικές ενέργειες για την χρηματοδότηση των έργων και παρουσιάζονται οι πιθανές πηγές χρηματοδότησης (π.χ. EUROPAID, Παγκόσμια Τράπεζα, ΕΤΕ, ΕΤΑΑ, άλλα Αναπτυξιακά Ταμεία χωρών) και οι απαραίτητες διαδικασίες τους. Επιπλέον, εξετάζεται η δυνατότητα κρατικής βοήθειας όπως αυτή καθορίζεται στην ανακοίνωση C(2004)43 "Κοινοτικές οδηγίες της Επιτροπής για κρατική βοήθεια στις θαλάσσιες μεταφορές", η πιθανότητα συμμετοχής ιδιωτών, μέσω συμπράξεων Δημοσίου-Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) στην εφαρμογή των έργων υποδομής.
Το παραδοτέο του ΠΕ4 επικεντρώνεται στον οικονομικό προγραμματισμό των επιλέξιμων έργων, στο χρονοδιάγραμμα της υλοποίησης του κάθε έργου χωριστά και στις πιθανές πηγές χρηματοδότησης για την κατασκευή των έργων.
ΠΕ5: Συμπεράσματα και Προτάσεις Πολιτικής Μεταφορών
Το ΠΕ5 παρουσιάζει τα βασικά συμπεράσματα και την μεθοδολογία που αναπτύχθηκε κατά την εφαρμογή του έργου, ενώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στον κατάλογο των επιλέξιμων έργων υποδομής και υπηρεσιών για την ανάπτυξη των Θαλάσσιων Διαδρόμων και εξετάζονται προτάσεις πολιτικής μεταφορών για την ανάπτυξη των Θαλάσσιων Διαδρόμων στην περιοχή. Επιπλέον, στα πλαίσια του ΠΕ πραγματοποιούνται συνέδρια και συναντήσεις εργασίας με εμπειρογνώμονες και χρήστες της μεταφορικής αλυσίδας προκειμένου να ενημερωθούν για τα αποτελέσματα του έργου.
Το ΠΕ5 έχει τα εξής παραδοτέα: δημιουργία ιστοσελίδας, δημιουργία και παραγωγή ενημερωτικών φυλλαδίων, παραδοτέο αναφορικά με τις προτάσεις πολιτικής μεταφορών για την ανάπτυξη των Θαλάσσιων Διαδρόμων στην Ανατολική Μεσόγειο, έκθεση αναφορικά με τις συναντήσεις εργασίας, τα συνέδρια και την διοργάνωση πιθανών συνεντεύξεων τύπου.